ප‍්‍රංශ සිනමා නව රැල්ල

ප‍්‍රංශ සිනමා නව රැල්ල 

හැදින්වීම

50 දශකයේ සිට 60 දශකයේ මුල් භාගය දක්වා ලොව පුරා සිනමා ක්ෂේත‍්‍රයේ නව පරම්පරා රැුසක් බිහි වෙමින් පැවතිණ. මෙම තරුණ ප‍්‍රජාව දෙවැනි ලෝක යුද්ධයට පෙර උපන් අය වුවත් ඔවුන්ගේ තරුණ සමය ගෙවන්නේ පශ්චාත් යුධ කාලින තත්වයක් යටතේදිය. මෙම තත්වය ප‍්‍රංශයට ද පොදු වුවකි. මේ තත්වයන්ට පූර්ව ප‍්‍රංශය සිනමාවේ ආරම්භය හා විකාශනයේ පටන් ඒ සදහා ලබා දී ඇත්තේ  සූවිශේෂි දායකත්වයක් බව සිනමා ඉතිහාසය පිරික්සීමේ දී අවබෝධ වන්නකි. ලූමියර් සහෝදරයන්, ජෝර්ජ් මේලියර් ඒ සදහා කදිම නිදර්ශන වශයෙන් පෙන්වා දිය හැකිය. 

ලොව පුරා සිනමාව පැතිරී යන අවධියේදි සිනමාව  කලා මාධ්‍යයක්  ලෙසින් පිළිගත් සමාජ මට්ටමකට ගෙන ඒමට  මූලිකත්වය ගෙන කටයුතු කරන ලද්දේ ප‍්‍රංශ ජාතිකයන් විසිනි. පාසල් සහ පුවත්පත් හා සගරා හරහා සිනමා ක්ෂේත‍්‍රයට අවතීර්ණ වන තරුණ ප‍්‍රජාවක් මෙම සමයේ බිහි වෙමින් තිබිණ. එවකට පැවති සිනමා සම්ප‍්‍රදායන් මෙන්ම අඛ්‍යානයන් ද මොවුන් ප‍්‍රතික්ෂේප කර තිබේ.

ෆ්‍රොංසුවා තෲෆෝ, ජොං ලියු ගොදා, ක්ලවුද් ෂබ්‍රො, ෂාක් රිවෙත් සහ එරික් රොහ්මේර් යන පුද්ගලයින් කහියේද්‍යු සිනමා සගරාවෙහි විචාරකයෝ නව රැුල්ලේ සමාරම්භක සිනමාකරුවන් ලෙස හැදින්වේ. සිනමා පේ‍්‍රමීන් ලෙසින් ප‍්‍රසිද්ධ වු මොවුන් සිනමාකරණයට පිවීසිමෙන් අනතුරුව වම් ඉවුරෙහි සිනමාකරුවන් ලෙස හදුන්වා ඇත. සැබෑ ලෙසින්ම මෙහි ආරම්භය සිදු වන්නේ 1959 ගොදාගේ බ්‍රෙත්ලස් (Breathless), තෲෆෝගේ  ද ෆෝ හන්ඩ‍්‍රඞ් බ්ලෝස් (The 400 Blows), ඇලන් රෙස්නගේ හිරෝෂිමා මොන් අමුර්(Hiroshima Mon Amour) යන වෘතාන්ත චිත‍්‍රපට නිර්මාණයත් සමගය.

මෙලෙස ආරම්භ වු  නව රැල්ල බිහි වීම කෙරෙහි බලපාන ලද සමාජමය හා න්‍යාත්මක සාධක අධ්‍යයනය කිරිම මෙහි මුඛ්‍යාධ්‍යාංශයයි.

චිත‍්‍රපටය වනාහි මිනිසා මුහුණපාන අර්බුදකාරී හෝ ව්‍යසනකාරී සාමාජික, සංස්කෘතික හෝ ආර්ථික තත්වයන් අවබෝධ කර ගැනීමට යොමු කිරිමටත් එමගින් පේ‍්‍රක්ෂකයා තුළ වෙනසක් ඇති කිරිමටත් විශේෂ වශයෙන්්වැදගත් වන කලා මාධ්‍යයක් වේ.

මේ අනුව බොහෝ අවස්ථාවල දී සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන වෙනස් වන තත්වයන් මත කලාංගයන් තේමාත්මක වශයෙන්, අන්තර්ගතය වශයෙන් හෝ යොමු වන මාර්ගය වෙනස් විය හැකිය. මෙම තත්වය ලෝක සිනමාවෙහි නව ප‍්‍රවණතාවන් ඇති වීම සදහා බලපාන ලද ප‍්‍රධානතම හේතුව වශයෙන් හැදින්විය හැකිය.

I හා II ලෝක යුද්ධයන් ඇති වීමෙන් පසුව සිදු වු විනාශයන්ගේ බලපෑම් නිසා  පවත්නා සමාජ තත්වය පෙර සමාජ තත්වයට  හාත්පසින්ම වෙනස් වුවක් විය. එහි බලපෑම් හේතු කරගෙන පෙර සමාජයට වඩා පශ්චාත් යුධ කාලීන සමාජය, සංස්කෘති, ආර්ථික, දේශපාලන වශයෙන් වෙනස් වීමට ලක් තිබිණ. මේ අනුව ලෝක යුද්ධයට පෙර ජීවත් වු මිනිසුන්ට වඩා පශ්චාත් යුධ කාලීන සමාජයේ මිනිසා වෙනස් විය. අඵත් පරම්පරාවට මුහුණ දිමට සිදුවු තත්වයන් මත ඔවුන් අත්දැකීමෙන්, ජිවිත චර්යාවෙන්, චින්තනයෙන් සහ ගැටඵකාරී තත්වයන්ගේ ස්වභාවයෙන් වෙනස් විය. 

මෙවැනි වාතාවරණයක් යටතේ දී සිනමාවෙහි නිරත වන නිර්මාණකරුවන්ගේ මනසෙහි ද විපර්යාසයන් සිදු වීම ස්වභාවිකය. ඒ අනුව ද්‍රව්‍යාත්මක සංස්කාතියෙහි වෙනස් වීම නිසා වෙනස් වන මානව චෛත්‍යසිකයන්ට අනුව කලාව ද වෙනස් වීමට නතුවේ. දේශිය වශයෙන් වෙනස් වීමට ලක් වීමෙන් අනතුරුව එම වෙනස් වීම ලෝකයටම බලපෑම මගින් එය ප‍්‍රවණතාවක් බවට පත්වේ. සිනමාවෙහි මෙලෙස ඇති වු වෙනස් වීම සිනමාවෙහි නව ප‍්‍රවණතා ලෙසින් හැදින්වේ.

ඒ අනුව ලෝක සිනමාවේ ඇති වු ප‍්‍රවණතාවල මුලාරම්භය ලෙසින්  ඉතාලි නව යථාර්ථවාදී සිනමාව පෙන්වා දිය හැකිවේ. එහි බලපෑම බි‍්‍රතාන්‍යයෙහි සමාජ යථාර්ථවාදයත් බ‍්‍රසීල සිනමාවත් ප‍්‍රංශ නව රැුල්ලත් බිහි වීම කෙරෙහි හේතු විය.

ප‍්‍රංශ නව රැල්ල බිහි වන්නේ වර්ෂ 1950න් පසුවය.මෙම තත්වය ඇති වීමට එක්තරා ආකාරයක හේතුවක් වන්නේ චිරන්තන සිනමා සම්ප‍්‍රදායට එරෙහිව අරගල කරන තරුණ සිනමාකරුවන් කිහිප දෙනෙක්ගේ නැගී ඒම ලෙසින් සිංහල විශ්ව කෝෂයෙහි සදහන් කෙරේ. ෆ්‍රොංසුවා තෲෆෝ, ජොං ලියු ගොදා, ක්ලවුද් ෂබ්‍රො ,ෂාක් රිවෙත් සහ එරික් රොහ්මේර් යන පුද්ගලයින් කහියේද්‍යු සිනමා සගරාවෙහි විචාරකයෝ නව රැුල්ලේ සමාරම්භක සිනමාකරුවන් ලෙස හැදින්වේ. සිනමා පේ‍්‍රමීන් ලෙසින් ප‍්‍රසිද්ධ වු මොවුන් සිනමාකරණයට පිවීසිමෙන් අනතුරුව වම් ඉවුරෙහි සිනමාකරුවන් ලෙස හදුන්වා ඇත. එලෙස වන්නේ ඔවුන් දිනපතාම ප‍්‍රංශයේ රයින් නදියේ වම් ඉවුරේ ඇති සුප‍්‍රකට අවන්හල් හි වයින් පානය කරමින් සිනමාව පිළිබදව තර්ක කළ නිසාය.

කහියේද්‍යු සිනමා සගරාවෙහි විචාරකයන් 1956-57 අතර කාල සීමාවේ දී මි.මී 16 කෙටි චිත‍්‍රපට 45% කගේ නිර්මාණයත් සමග නව රැුල්ලෙහි ආරම්භය සනිටුහන් විය. සැබෑ ලෙසින්ම මෙහි ආරම්භය සිදු වන්නේ 1959 ගොදාගේ බ්‍රෙත්ලස්, තෲෆෝගේ  ද ෆෝ හන්ඩ‍්‍රඞ් බ්ලෝස්ඇලන් රෙස්නගේ හිරෝෂිමා මොන් අමුර් යන වෘතාන්ත චිත‍්‍රපට නිර්මාණයත් සමගය.

මෙම නව රැුල්ලේ බිහි වන චිත‍්‍රපට වල දක්නට ලැබෙන ලක්ෂණ අතර,

x සැහැල්ලූ කැමරා උපයෝගී කරගෙන දර්ශණ තල වල රූපගත කිරිම.

x චලනය සිනමාවට ගෙන භාවිත කරගෙන ඇත.

x වෘත්තිය නොවන නඵ නිළියන් සහ අප‍්‍රසිද්ධ වේදිකා නඵ නිළියන් යොදා ගැනීම.

x දුරස්ථකරණ න්‍යාය භාවිත කිරිම.

x කාලය පිළිබද රේඛීය විකාශය බිද දැමීම.

x වේග ඡේදනය හාවිත කර ගනී.

x Jump cut යොදා ගෙන ඇත.

x එකිනෙකට අසම්බන්ධ රූප උපයෝගී කරගෙන තිබේ.

x චිත‍්‍රාගාර ප‍්‍රතික්ෂේප කර නිවාස හා එළිමහන යොදා ගෙන ඇත.

x පටලපට වේගවත්ව භාවිත කර ගෙන ඇත.

                                        (වේරගම ,2018.)

 ආදී දක්නට ලැබේ.

ඒ මොහොතේ දකින දෙය සිනමා නිර්මාණයට යොදා ගෙන ඇත. මොවුන් නිර්දේශපාලනික වුවත්  ඔවුන්ගේ චිත‍්‍රපට දේශපාලනික ස්වරූපයක් ගන්නා ලදී. පැරණි සිනමාව ප‍්‍රක්ෂේප කිරිම හා රැුඩිකල් බව නිසා වාමාංශික නොවන නිර්මාණකරුවන්ගේ චිත‍්‍රපටවලට වාමාංශික බව ලැඛී ඇත. මෙම සිනමාව හොලිවුඞ් ප‍්‍රතිවිරෝධි වේ. මොවුන් අතරින් වඩා රැුඩිකල් මතධාරී වුත් තියුණු වුත් දේශපාලන දැක්මෙන් යුක්ත වන්නේ ගොදා ය. මාක්ස්වාදී චින්තනයෙන් යුක්ත වු මොහු මනුෂ්‍යත්වය හා අවියෝජනිය බදන සමාජ සංසිද්ධින් විග‍්‍රහ කිරිමට රුචි කර ඇත.

ප‍්‍රංශ නව රැුල්ලෙහි බිහි වු චිත‍්‍රපට එකිනෙකට වෙනස් තේමාවන් ඔස්සේ ගොඩනැගී ඇති බව විමසීමේ දි තහවුරු වන්නකි.

• ජොං ලියු ගොදා   

1959      Breathless නිශ්චිත ජිවිත අරමුණකින් තොරව පිටස්තරයන් බවට පත්වන සමකාලීන ප‍්‍රංශ තරුණයන් පිළිබද ගැඹුරු අර්ථකථනයකි.එහි ඇමරිකානු පුරුෂාර්ථ හා ගැටීම් ද විවරණය කරයි.

1964 A Married Woman  මාක්ස්වාදී දෘෂ්ටියකින් මනුෂ්‍ය ජිවිතයේ සංකීර්ණ බව විනිවිදින්නට දැරෙන ප‍්‍රශස්ත ප‍්‍රයත්නකි.

• ෆ්‍රොංසුවා තෲෆෝ

1959 The 400 Blows  ළමා විය සමග සිය පවුල, පාසල හා විනයාලය සමග ඇති බැදීම්වලින් මිදෙන්නට ළමා අන්තුවාන් දරන උත්සහය

1962 Love at Twenty විවිධ රැකියාවලින් හා හමුදා ජිවිතයේ ඇති බැදීම්වලින් මිදෙන්නට යොවුන් අන්තුවාන් දරන උත්සහය

1968 Stolen Kisses අන්තුවාන් තම විවාහ ජිවිතයෙන් මිදෙන්නට දරන උත්සහය

1968 Piano Player ආදරය කිරිමේ අවශ්‍යතාවෙන් පලා යා නොහැකි පියානෝ වාදකයෙක්

1961 Jules Et Jim ත‍්‍රිකෝණ පේ‍්‍රමයක් පිළිබද

1964 Silken Skin මිනීමැරුමකට හේතුවන අනියම් සබදතාව

• ක්ලවුද් ෂබ්‍රො

1959 Les Cousins එකම තරුණියකට පෙම් කරන ඥාති සහෝදරයන් දෙදෙනෙකු වෛරකරුවන් බවට පත්චිම පිළිබද පුවතක්

1960 Les Bonnes Femmes පැරිසීයේ සාප්පු සේවිකාවන් සිව්දෙනෙකුගේ දවල් සිහින

1962 The Third Lover බිරිදගේ අනාචාරය පිළිබද බොරු ගොතා යුවළකගේ ප‍්‍රීතිමත් විවාහ ජිවිතයක් බිද දමන මාධ්‍යවේිදියෙක්

• ඇලන් රෙස්න

1959 Hiroshima Mon Amur පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුගේ ආත්මවල මියයාම.

1963 Muriel තම අතීත පේ‍්‍රම සම්බන්ධයක සංවේදි මතකය තුළ රැදි සිටින මහලූ ගැහැනිය

• රොජේ වදිම් 

1956  An God Created Woman  1968 Barberella

ලිංගිකත්වය සෘජුව සාකච්ඡ කරන අතර ස්ත‍්‍රී පුරුෂ නිරුවත යොදා ගෙන ඇත.

ප‍්‍රංශ නව රැුල්ලේ චිත‍්‍රපට නිරතුරුවම දැකිය හැකි වු පුද්ගල කේන්ද්‍රීය ස්වරූපය විචාරකයින්ගේ දෝෂදර්ශනයට ලක් වුවද ඒවායෙහි තිබු විප්ලවවාදි ශෛලිය වැදගත් සිනමා සම්ප‍්‍රදායක් ගොඩ නැංවීමට සමත් වු බව දක්වා ඇත. විශේෂයෙන්ම ප‍්‍රංශයේදි 1956 වසරෙහි ප‍්‍රදර්ශනය වු   An God Created Woman වදිම්ගේ නිර්මාණයක් විය. එහිදී ලිංගිකත්වය සෘජුව සාකච්ඡුා කරන අතර ස්ත‍්‍රී පුරුෂ නිරුවත යොදා ගෙන තිබූ නිසා එය මහත් ආන්දෝලනයක් කිරිමට සමත් විය. සිනමාවෙහි සභ්‍ය - අසභ්‍යවාදය ලොව පුරා පැතිර යන්නට විය. මෙම චිත‍්‍රපටය වෙනුවෙන් එවකට නව රැල්ලෙහි පරුකක් වු තරුණ විචාරක ෆ්‍රොංසුවා තෲෆෝ සෘජුව පෙනී සිට ඇත. නව රැුල්ලේ තරුණ ප‍්‍රජාව සතුව පැවති විප්ලවවාදි ස්වරූපය මෙයින් ප‍්‍රකට කෙරේ. 

1950 දශකයේ ආරම්භය ලැබු ප‍්‍රංශ සිනමා නව රැුල්ල අභාවයට පත් වන ලක්ෂණ සහිත වන්නේ 1960 දශකය අවසන් වන කාල සීමාවේ දීය. මෙහි ප‍්‍රමුඛ සිනමාකරුවන් අඛණ්ඩ නිර්මාණකරණයෙහි නිරත වුවද සංවිධිත සිනමා ව්‍යාපාරයක් ලෙසින් නව රැල්ල හදුනා ගත නොහැකිය. එහෙත් මෙහි බලපෑම ලෝකයේ රටවල් ගණනාවක, එනම් බි‍්‍රතාන්‍ය බටහිර ජර්මන් ඇමරිකාවෙහි පූර්වාදර්ශය වුවා  මෙන්ම පෝලන්තය ජපන් ආදී සිනමාවෙහි නව මාර්ග බිහි කර ගැනීමට හේතු කාරක විය. 

සමාජමය සාධක

1950 ට පෙර කාලිනප‍්‍රංශ සිනමාවේ ගමන් මග වෙනස් කරමින් නව රැුල්ල ඇති වීම ස`දහා බලපාන ලද හේතු අතරින්  සමාජමය සාධක මෙලෙස දැක්විය හැකිය.

x පැරණි සිනමාකරුවන්ගේ නිර්මාණ

x චිත‍්‍රාගාර ක‍්‍රමය

x ලෝක යුද්ධ

x කහියේ ද්‍යු සිනමා සගරාව  චේ .

ජොං ලියු ගොදා ඇතුඵ 21 දෙනෙක් සිනමාකරුවන් පෙර සිනමාකරුවන් සහ ඔවුන්ගේ සිනමාව විවේචනයට ලක් කර ඇත. එහිදී ඔවුන් දක්වාලන්නේ මොවුන්ගේ කැමරා කෝණ නරක බවත්, ඔවුන්ගේ නඵ නිළියන් රගපාන්නේ නරකට බවත් එයට හේතුව ලෙස දක්වන්නේ මොවුන්ගේ සංවාද වල දුර්වල බවත්, වස්තු විෂයන් නරක බවත් අවසානයේ දි දක්්වන්නේ ඔබ සිනමාවක් නිර්මාණයට නොදන්නා බවත් එයට හේතුව වන්නේ ඔබ සිනමාව නොදැනීමයි ලෙසය.

1950ට පෙර සිනමාකරුවන් සාහිත්‍යමය හැඩතල සහිත වු ඉහළ ගණයේ කලාත්මක චිත‍්‍රපට නිර්මාණය කර ඇත. නිදසුන් ලෙස 1937 දි සිනමා ඉතිහාසයේ විශිෂ්ටතම චිත‍්‍රපට අතරට මාෂල් කානේගේ ”හොටෙල් ඞී නෝරාඞ්” සහ ශාන් රෙනෝවාගේ ”ද රූල්ස් ඔෆ් ද ගේම්” පත්ව තිබේ. එසේම හොදම චිත‍්‍රපට 10 අතරට හෙන්රි ජෝර්ජස් ක්ලේව්ස්ගේ ”ද වේජස් ඔෆ් ෆියර්” පත්ව ඇත. ප‍්‍රංශ මහා සිනමාකරුවෙක් ලෙස ධ්‍යානශිලි චිත‍්‍රපට නිර්මාණය කරන ලද රොබට් බ්‍රෙසෝන් හදුන්වා ඇත.එය එසේ වුවද මෙම චිත‍්‍රපට තරුණ ශිල්පීන් කෝප ගන්වන්නට සමත් විය. මේ නිසා මෙම කලා කෘති තරුණ චිත‍්‍රපට ශිල්පීන් ප‍්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. එමෙන්ම ඔවුන් පූර්වයෙන් වු සිනමාකරුවන් සහ ඔවුන්ගේ චිත‍්‍රපටත් එහි ඒකාධිකාරයත් හැදින්වූයේ අප්පච්චිලාගේ සිනමාව ( Cinama du Papa) යනුවෙනි .අප්පච්චිලාගේ සිනමාවට එරෙහි වු තරුණයන් ප‍්‍රංශයෙන් ආක‍්‍රමණය කළ රැල්ල ලොව පුරා හඹා ගිය අතර එය කෙතෙක්ද යත් කහියේ ද්‍යු සිනමාකරුවන් 162ක් ප‍්‍රංශයෙන් පමණක් බිහිව තිබිණ.

එමෙන්ම කථානාද යුගයේදී පෙරටුගාමී සිනමාකරුවන් සුවිශේෂි චිත‍්‍රපට ශෛලින් ලෙස අධිතාත්විකවාදී සහ ඩඩාවාදී නූතන කලා ප‍්‍රවණතාවන්ගේ ආභාෂය ලබා චිත‍්‍රපට නිර්මාණය කර ඇත. විශේෂයෙන්ම පළමු ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව 19 වන සියවසේ යුරෝපයේ ඇති වු සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලනමය පෙරළියේ ප‍්‍රතිඵලයක් ලෙස සෞන්දර්යාත්මක සංකල්ප තුළ ද ඇති වු විප්ලවීය පරිවර්තනයේ ලක්ෂණයන් තමන්ගේ නිර්මාණයන් සදහා යොදා ගැනීම හේතුවෙන් ප‍්‍රංශ නව රැුල්ල වැනි චිත‍්‍රපට කලාවෙහි නවමං බිහිවීම සදහා අඩිතාලම වැටුණ බව චලන චිත‍්‍රයේ කතාව පොතෙහි නිසිත වර්ණසූරිය දක්වා ඇත.

එමෙන්ම කථානාද යුගයේ දි රූප සංස්කරණයට ශබ්ද සංස්කරණය ද එකතු විය. මෙය ශබ්ද සමෝධානය විධික‍්‍රමය ලෙස හැදින්වෙන අතර රූපය හා ශබ්දය ගැටීමෙන් නව අරුතක් බිහි කරලීම මෙහි අරමුණ බවට පත්වේ. ඒ අනුවශබ්ද සමෝධානය සිනමාවට හදුන්වා දුන් කාලයේ සිටම ප‍්‍රංශයේ ව්‍යාප්ත වු සාම්ප‍්‍රදායික චිත‍්‍රාගාර ක‍්‍රමයට එරෙහිව මොවුන් කැරලි ගැසිමට පෙළඹී ඇත. මොවුන්ගේ සිනමාවෙහි අන්තර්ගතයෙන් මෙන්ම රිතීයෙන්ද ඇත්තේ විප්ලවීය ස්වභාවයකි.

ලෝක යුද්ධයෙන් පසුව ප‍්‍රංශයේද විශාල වශයෙන් සමාජමය, ආර්ථික, දේශපාලනික මෙන්ම කලාත්මක අංශයෙන්ද පරිවර්තනය සිදු විය. මොවුන්ගේ නව රැුල්ල ගොඩ නංවාලීම උදෙසා දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් සිදු වු විනාශයද බලපෑම් කරන්නට සමත් විය. විශේෂයෙන්ම තරුණ සිනමාකරුවන්ගේ අත්දැකීම් ක්ෂේත‍්‍රයමේ නිසා වෙනත් මානයකින් පෝෂණය වීමත් මෙහි දි හේතු වන්නට විය.නිදසුන් වශයෙන් තෲෆෝගේ 1961 ත‍්‍රිකෝණ පේ‍්‍රමයක් පිළිබද නිර්මාණය වන Jules Et Jim චිත‍්‍රපටයේ දී යුද්ධය නිසා මිනිස්සුන්ගේ ආකල්පවල සිදුවන විපරීත ස්වභාවය මෙහි මනාව තේමා කරගෙන තිබේ. එමෙන්ම ඇලන් රෙස්නේගේ 1959 Hiroshima Mon Amur චිත‍්‍රපටයේ දී පුද්ගලයන් දෙදෙනෙකුගේ ආත්මවල මියයාම යුද්ධයේ ප‍්‍රතිවිපාක ලෙසින් මනුෂ්‍ය සම්බන්ධතා විනාශ වන ආකාරය දක්වා ඇත.

1951 අපේ‍්‍රල් 2 වැනි දා ප‍්‍රංශයේ සිනෙෆෝන් ඩිස්ටි‍්‍රබියුෂන් ආයතනයෙන් සිනමා මතවාද පිළිබද අතිශය වැදගත් සගරාවක්ආන්ද්‍රේ බසින්ගේ මුලිකත්වයෙන් එළි දුටුවේය. එනම් ”කහියේ ද්‍යු සිනමා” සගරාවයි. ලෙනාඞ් කයිගල් නම් සුප‍්‍රකට තරුණ විචාරකයා මෙහි කතුවරයා වේ. ආන්ද්‍රේ බසින්, ලො ඩුකා, එඞ්වඞ් දිමිත‍්‍රික් ආදීහු මුල්ම සගරාවට ලිපි සපයා ඇත. නව රැල්ලෙහි ආරම්භය සනිටුහන්  වන්නේද  මෙහි සිනමා විචාර ලිපි ලියු විචාරකයන්ගේ මූලිකත්වයෙනි.

න්‍යායාත්මක සාධක

ප‍්‍රංශ නව රැල්ලෙහි බිහි වීම උදෙසා බලපාන ලද සමාජමය හේතු මෙන්ම න්‍යාත්මක හේතු ද ඇත. ඒ අනුව ප‍්‍රකාශනාත්මක විධි ක‍්‍රම  , 

x ඇලෙක්සොන්ද්‍ර අස්තෘ  

x ඕන්ද්‍ර බෂෑංගේ න්‍යාත්මක ඉගැන්වීම් පෙන්වා දිය හැකිය.

1948 දී කැමරා පෑන සංකල්පය (camera stylo-camera pen) අස්තෘ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඔහුට අනුව චිත‍්‍රපටය යනු ශ‍්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය භාෂාවකින් යුක්ත කලාවක් බවත් ඒ අනුව සිනමාකරු ආලෝකයෙන් රචනා කරන්නකු බවත් ඉන් පෙන්වා දෙන ලදී. මෙම න්‍යායට අනුව චිත‍්‍රපට අධ්‍යක්ෂවරයාගේ මාධ්‍ය බවට පත්වේ (Author's theory) 1951 දී ආරම්භ කරන කහියේ ද්‍යු සිනමා සගරාව මගින් මෙම සංකල්පය විධිමත් ලෙස ස්ථාපනය කිරිමට සමත් විය.

 ඕන්ද්‍ර බෂෑං  රූපයක අර්ථ මතු කිරිමට එය තවත් රූපයක් සමග ඝට්ටනය කිරිම යල් පැන ගිය ක‍්‍රමයක් බවත් රූපය කුමන සංස්කරණ රීතීයකට හසු කලත් අවසාන විග‍්‍රහයේදී නියම අරුත ලෙස ගන්නේ ඒ රූපය මගින් පේ‍්‍රක්ෂක මනසෙහි ජනිත කරන අදහස බවයි.සිනමාවෙහි මායාවී ස්වරූපයෙන් අයුතු ප‍්‍රයෝජන ගැනීමෙහි අයිතිය අධ්‍යක්ෂකවරයාට නොතිබිය යුතු බව ඔහු දක්වා ඇත.ඒ අනුව පේ‍්‍රක්ෂකයා හා සිනමා නිර්මිතය අතර මානසික ඒකමිතිය ඡේදනය කිරිම අකටයුත්තක් බව පෙන්වා දී ඇත.ඔහු වඩාත් ගරු කර ඇත්තේ කැමරාව පෑනක් සේ භාවිත කිරිමටය(Camera stylo) (විජේතුංග,1994:57-58).

 ඕන්ද්‍ර බෂෑං  විසින් හදුන්වා දෙන ලද්දේ නව න්‍යායකි. එය නමින් මිස් ඔං සෙන් (mise en scene )සංකල්පය වේ. එහි අර්ථය වන්නේ වේදිකාවෙහි තැබීම යන්නයි. එය "putting into the seen" ලෙස ද දැක්වේ. එය සුවිශේෂි ආකෘතික මූල බීජ සතරකින් සමන්විව ඇත. එනම්, 

x කාර්යය වේදිකාවට ගෙන ඒම (ACTION)

x භෞතික සැකැස්ම හා අලංකරණය

x රූප ගත කල ආකාරය

x රුපය තුල ඇති දේවල් රාමු ගත කල ආකාරය වශයෙනි.

බෂෑං කැමරාව පැනක් ලෙස දකින්නේ එයින් රූප භාවිතා කළ යුතු ආකාරයයි. රූපයෙන්ම නව අරුත් ජනනය වන සේ එහි අන්තර්ගත මූල බීජ හසුරුවාලීමට හැකි බව ඔහු වෙල්ස්ගේ "සිටිසන් කේන්" ගුරු කොට ගෙනය. එහි දි සිනමා රුප රාමුවක් අන්තර්ගතයේදි පවතින පසුතලය(setting), ආලෝකකරණය(lighting), සමස්ත පෙනුම , හැගීම් ප‍්‍රචාරණය සහ චලනය (Figure , expression and movement), හා ඇදුම් පැළදුම් සහ වේෂ නිරූපණය (coustume and make up) ආදිය අයත්වේ. මෙතෙක් කලක් සිනමාවෙහි භාවිත කර ගන්නා ලද සර්ගෙයි අයින්ශ්තේයිගේ රැඩිකල් සමෝධාන රිතියත් හොලිවුඞ් අඛණ්ඩතා ඡේදන රීතියත් ප‍්‍රතික්ෂේප කෙරේ. මිස් ඔං සෙන්  න්‍යායට අනුව දුර රූප හා දීර්ඝ රූප බහුල, ගැඹුරකෙරෙහි වැඩි අවධානය යොමු කෙරෙන රූප අධ්‍යයනය මත පදනම් විය. එය නව රැල්ලේ රීතිය උදෙසා වඩාත් උචිත බව පිළි ගැනේ.

නව රැල්ලෙහි සිනමාකරුවන් මිස් ඔං සෙන්සෞන්දර්ය රීතියත් අස්තෘගේ කර්තෘක න්‍යායත් ඔවුන්ගේ සිනමාවෙහි මාර්ගෝපදේශය කර ගන්නා ලදී.

සමාලෝචනය

අප්පච්චිලාගේ සිනමාවට එරෙහි වෙමින් 1950 දශකයේදි ප‍්‍රංශ සිනමාවෙහි ඇති වු විප්ලවය නව රැල්ල ලෙස හැදින්වෙයි. සමාජ ක‍්‍රමයෙහි සහ සිනමා න්‍යායන් අන්තර්ගතයෙහි ඇති වු වෙනස් වීම්වල ප‍්‍රතිඵලය වශයෙන් ප‍්‍රංශ සිනමාවෙහි ගමන් මග නව දිශාවකට යොමු විය.

මේ අනුව ෆ්‍රොංසුවා තෲෆෝ, ජොං ලියු ගොදා, ක්ලවුද් ෂබ්‍රො, ෂාක් රිවෙත් සහ එරික් රොහ්මේර් යන පුද්ගලයින් කහියේද්‍යු සිනමා සගරාවෙහි විචාරකයෝ නව රැල්ලේ සමාරම්භක සිනමාකරුවන් ලෙස හැදින්වේ. සිනමා පේ‍්‍රමීන් ලෙසින් ප‍්‍රසිද්ධ වු මොවුන් සිනමාකරණයට පිවීසිමෙන් අනතුරුව ඔවුන් දිනපතාම ප‍්‍රංශයේ රයින් නදියේ වම් ඉවුරේ ඇති සුප‍්‍රකට අවන්හල් හි වයින් පානය කරමින් සිනමාව පිළිබදව තර්ක කළ නිසා වම් ඉවුරෙහි සිනමාකරුවන් ලෙස හදුන්වා ඇත. .

සැබෑ ලෙසින්ම මෙහි ආරම්භය සිදු වන්නේ 1959 ගොදාගේ බ්‍රෙත්ලස් , තෲෆෝගේ  ද ෆෝ හන්ඩ‍්‍රඞ් බ්ලෝස්, ඇලන් රෙස්නගේ හිරෝෂිමා මොන් අමුර්  වෘතාන්ත චිත‍්‍රපට නිර්මාණයත් සමගය.

ප‍්‍රංශ සිනමාවේ ගමන් මග වෙනස් කරමින් නව රැල්ල ඇති වීම සදහා බලපාන ලද හේතු අතරින්  සමාජමය සාධක ලෙස පැරණි සිනමාකරුවන්ගේ නිර්මාණ, චිත‍්‍රාගාර ක‍්‍රමය, ලෝක යුද්ධ සහ කහියේ ද්‍යු සිනමා සගරාව  දැක්විය හැකිය.1950ට පෙර සිනමාකරුවන් සාහිත්‍යමය හැඩතල සහිත වු ඉහළ ගණයේ කලාත්මක චිත‍්‍රපට නිර්මාණය කර ඇත. එසේ වුවද මෙම චිත‍්‍රපට තරුණ ශිල්පීන් කෝප ගන්වන්නට සමත් විය. මේ නිසා මෙම කලා කෘති තරුණ චිත‍්‍රපට ශිල්පීන් ප‍්‍රතික්ෂේප කර තිබේ. ශබ්ද සමෝධානය සිනමාවට හදුන්වා දුන් කාලයේ සිටම ප‍්‍රංශයේ ව්‍යාප්ත වු සාම්ප‍්‍රදායික චිත‍්‍රාගාර ක‍්‍රමයට එරෙහිව මොවුන් කැරලි ගැසිමට පෙළඹී ඇත. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් සිදු වු විනාශයද බලපෑම් කරන්නට සමත් විය. 

ප‍්‍රංශයේ සිනෙෆෝන් ඩිස්ටි‍්‍රබියුෂන් ආයතනයෙන් සිනමා මතවාද පිළිබද අතිශය වැදගත් සගරාවක්ආන්ද්‍රේ බසින්ගේ මුලිකත්වයෙන් එළි දුටුවේය. එනම් ”කහියේ ද්‍යු සිනමා” සගරාවයි. එහි සාමාජිකයන්ගේ මුලිකත්වය සහ බලපැම ප‍්‍රංශ සිනමාවට පැවතිණ.

එමෙන්ම බලපාන ලද න්‍යාත්මක හේතු ද ඇත. ඒ අනුව ප‍්‍රකාශනාත්මක විධි ක‍්‍රම  ලෙස ඇලෙක්සොන්ද්‍ර අස්තෘ සහ   ඕන්ද්‍ර බෂෑංගේ න්‍යාත්මක ඉගැන්වීම් පෙන්වා දියහැකිය. 1948 දී කැමරා පෑන සංකල්පය අස්තෘ විසින් ඉදිරිපත් කරන ලදී. ඔහුට අනුව චිත‍්‍රපටය යනු ශ‍්‍රව්‍ය දෘෂ්‍ය භාෂාවකින් යුක්ත කලාවක් බවත් ඒ අනුව සිනමාකරු ආලෝකයෙන් රචනා කරන්නකු බවත් ඉන් පෙන්වා දෙන ලදී.  ඕන්ද්‍ර බෂෑං  විසින් හදුන්වා දෙන ලද්දේ මිස් ඔං සෙන් නැමැති සංකල්පය වේ. එහි අර්ථය වන්නේ වේදිකාවෙහි තැබීම යන්නයි.  රාමුවක් තුල ඇති සියඵම දේවල් මේ යටතට ගැනේ. දර්ශන තල සැකැස්ම, ඇදුම් පැළදුම්, නඵ නිළියන් චලන, අඩු හෝ වැඩි අවධානය යොමු විය යුත්තේ රූප රාමුවෙහි කුමකටද යනාදී සියඵම කරුණු මෙහි වැදගත් ලක්ෂණ ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. නව රැල්ලෙහි සිනමාකරුවන් මිස් ඔං සෙන්  සෞන්දර්ය රීතියත් අස්තෘගේ කර්තෘක න්‍යායත් ඔවුන්ගේ සිනමාවෙහි මාර්ගෝපදේශය කර ගන්නා ලදී. 

ප‍්‍රංශ සිනමා නව රැුල්ල අභාවයට පත් වන ලක්ෂණ සහිත වන්නේ 1960 දශකය අවසන් වන කාල සීමාවේ දීය. මෙහි ප‍්‍රමුඛ සිනමාකරුවන් අඛණ්ඩ නිර්මාණකරණයෙහි නිරත වුවද සංවිධිත සිනමා ව්‍යාපාරයක් ලෙසින් නව රැල්ල හදුනා ගත නොහැකිය. එහෙත් මෙහි බලපෑම ලෝකයේ රටවල් ගණනාවක, එනම් බි‍්‍රතාන්‍ය බටහිර ජර්මන් ඇමරිකාවෙහි පූර්වාදර්ශය වුවා  මෙන්ම පෝලන්තය  ජපන් ආදී සිනමාවෙහි නව මාර්ග බිහි කර ගැනීමට හේතු කාරක විය. 

නව රැල්ලේ චිත‍්‍රපට තුළින් ප‍්‍රබල දේශපාලනික මතවාදයක් ගොඩ නැගීම සිදු නොවු මුත් පැවති සම්ප‍්‍රදායන් හා නිළධාරි වාදය විවේචනයට ලක් කර ඇත.ඒවායෙහි තිබු විප්ලවවාදි ශෛලිය වැදගත් සිනමා  සම්ප‍්‍රදායක් ගොඩ නැංවීමට සමත් වු බව දක්විය හැකිය. ප‍්‍රංශ නව රැල්ල සිනමාකරුවන් සහ සිනමා කෘති ගණනාවක් බිහි කිරිම කෙරෙහි බලපාන ලද සිනමා විප්ලවයකි.

කහියේ ද්‍යු සිනමා සගරාව

Breathless

Hiroshima Mon Amour

amasculine feminin

Jules Et Jim

An God Created Woman

The 400 Blows

ආශී‍්‍රත ග‍්‍රන්ථ නාමාවලිය

ගුණරත්න, අරුණ.,2005.චිත‍්‍රපටයේ කතාව.කොළඹ:ෆැන්ටසි ෆැක්ටරි.

ධර්මදාස,කේ .එන් . ඕ, ඊරියගම, තිස්ස සහ එදිරිවීර ,දේවිකා .,2006. සිංහල විශ්වකෝෂය .කොළඹ : සංස්කෘතික දෙපාර්තමේන්තුව.

වර්ණසූරිය , නිිසිත .,1995. චලන චිත‍්‍රයේ කතාව. පාදුක්ක : රජයේ මුද්‍රණ නිතීගත සංස්ථාව .

විජේතුංග , ගාමිණි .,1994.සිනමා සංස්කෘතිය හා මතවාද.කිරුලපාන : ලලිත් මිල්රෝයි ලිමිටඞ්  .