Pradeepanaya

මයිසීනියානු ශිෂ්ටාචාරය

හෝමර්ට අනුව රනින් පෝෂිත දේශයක් වු මයිසීනියානු ශිෂ්ටාචාරය ක්‍රි.පූ 2 වන සහශ්‍රකයේ ආරම්භයේ දී ග්‍රීක අර්ධද්වීපයෙහි ගිණිකොන දිග ප්‍රදේශයට වන්නට ජනාවාස පිහිටුවාගෙන ක්‍රි.පූ 1600 පමණ වනවිට ඔවුන්ටම ආවේණික වු දියුණු ශිෂ්ටාචාරයක් ගොඩනඟා ගෙන සිටියහ.

සමකාලීන මෙසපොටේමියානු , ඊජිප්තුයානු හා මිනෝවානු ශිෂ්ටාචාරවල ආභාසය මයිසීනියානු ශිෂ්ටාචාරයට ලැබී තිබේ. විශේෂයෙන් ඊජිප්තු මළවුන් හා සම්බන්ධ විශ්වාස චාරිත්‍ර ආදියෙහි බලපෑම පැවතිණි. මයිසීනියානු ජාතිය රණකාමී පිරිසකි. මොවුන් ක්‍රමයෙන් වර්ධනය වන විට මිනෝවානු ශිෂ්ටාචාරය ආක්‍රමණය කර එහි නගරවල වස්තුව පැහැර ගෙන තිබේ. ඒ හේතුවෙන් මයිසීනියානු කලාව සමකාලීන මිනෝවන් කලාවෙන් ආභාසය ලැබූ බව ප්‍රකට කරුණකි. එම කලාකෘතිවල දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂතා චිත්‍ර, මූර්ති හා ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය යටතේ මෙහිදී හැඳිනගත හැකිවේ.

1.)මයිසීනියානු චිත්‍ර කලාව

මෙම යුගයේ දී බිතු සිතුවම් බිත්ති අලංකරණය සඳහාත් ඔවුන්ගේ ජිවිතයේ විවිධ ක්‍රියාකාරකම් නිරූපණය සඳහා ද සිතුවම් නිර්මාණය කර ඇති බව කිව හැකිය.
මිනෝවන් සිතුවම්හි ස්වභාවධර්මය, සෞන්දර්යාත්මක බව නිරූපණය වන සිතුවම් දක්නට ලැබුනද මෙහි හමුවු සිතුවම් ස්වභාවධර්මය දනවන සිතුවම් මෙන්ම දඩයම් දර්ශන, යුධ අවස්ථා , පලිහවල් , පෙරහැර හා ආගමික වැඩසටහන් ආදී අන්තර්ගත සිතුවම් වේ.
මිනිසුන්ට ආවේශ වු යකුන්ගේ සිතුවම් ද රාජාලි හිසක් හා සිංහ කඳක් සහිත මනඃකල්පිත සත්ත්ව රූපයන්ද දක්වා ඇත.
ක්‍රියාශීලි,වේගවත් බව නිරූපිත ගොන් ක්‍රිඩාවෙහි සිතුවමක් හමුවන අතර එය මිනෝවන් ආභාසය සහිත වුවද ප්‍රමාණයෙන් කුඩාවේ.
ඊජිප්තු සිතුවම් වල බලපෑමෙන් ක්‍රිට පෙරහැර වල පිරිමි ශරීර පමණක් දක්වා ගැහැණු චරිත බැහැර කළ ද මෙහිදී දක්නට ලැබෙන පෙරහැරෙහි කාන්තාව සිතුවම් කර තිබේ.
මිනෝවන් සිතුවම් සේම නිල් වර්ණය පසුබිම සඳහා භාවිතා කළ අවස්ථා දක්නට ලැබේ.
රතු,සුදු,නිල් වර්ණ සිතුවම්වල භාවිතා කර ඇති අතර රතු හා නිල් බහුලව භාවිතා කර තිබේ.
කාන්තාවන් සඳහා සුදු වර්ණයත් පිරිමින් සඳහා තද වර්ණයත් භාවිතා කර ඇත.
මැග්‍රොන්හි බිත්තිවල රණකාමීත්වය පෙන්වන සිතුවම් දක්නට ලැබේ(වල් ඌරු දඩයම, යුධරථ ,අශ්වරථ හා අශ්වයන්).
මිනෝවන් කාන්තාවන්ගේ දිග වාටි සහිත රැලි සාය හා ඉදිරිපස විවෘත හැට්ටය මයිසීනියාහි කාන්තා රූපවල දක්නට ලැබේ.
මානව රූප පැති පෙනුමෙන් සහ උස දිගටි පෙනුමෙන් සිතුවම් කර ඇත. මානව රූපයේ කඳ ඉදිරියට දක්වා ඇත.
රූප වටේට පිටත රේඛාවක් ඇඳ ඇත.
පැතලි වර්ණ භාවිතා කර තිබේ.
චිත්‍රවල නිදහස් බවක් පවතී.
ගොන් ක්‍රීඩාව,පෙරහැර,යුධ සටන් ආදී ක්‍රියාශීලි ඉරියව් සහිත සිතුවම් දක්වා තිබේ.
විවිධ ප්‍රමාණයේ සිතුවම් දක්නට ලැබේ.

2.)මයිසීනියානු මූර්ති කලාව

මයිසීනියානු Early හා Middle හෙලඩික් යුගවල හමුවන මූර්ති විරල වේ. තෙසලි හා සිගෝරියස් ප්‍රදේශවල ටෙරාකොටා වලින් නිර්මාණය කර ඇති නිරුවත් පුරුෂ රූප හමුවී තිබේ. එසේම ඉලියුසිස් හි ටෙරාකොටා වලින්ම නිපදවු සත්ව රුව සුවිශේෂි වේ.
Late හෙලඩික් මූර්ති සඳහා ප්‍රධාන ලෙසම මැටි , පාෂාණ හා ප්ලාස්ටර් භාවිතා කර ඇත. ඒවා ක්‍රම දෙකක් යටතේ සකසා තිබේ. 1. වෘත්තාකාර ආකාරය 2. උන්නත් ආකාරය

1. වෘත්තාකාර මූර්ති

ප්ලාස්ටර් භාවිතයෙන් Head of a godness , Small head of a staturtte ආදී මූර්ති කර තිබේ.
Asinc හා Athen වලින් මැටි මුහුණු හමුවේ. එම මුහුණු ඉරියව් හා මුහුණු මූර්තිමත් කරන මූර්ති ලී වලින් සෑදූ මිනිස් ශරීර සඳහා බද්ධ කර ඇත.
මේ මුහුණු ඇස, කන , නාසය , කට හා මුහුණ විවිධ වු පච්ච ආකරයට කැටයම් කර ඇත. හිසට එකක් දමා ඇති ලෙස නීරූපණය හා වර්ණාලේපය කර ඇත.
සත්ව හා කුරුලු මූර්තිමත් කර ඇත.
ටෙරාකොටා වලින් ගැහැණුන්ගේ දෙපා දහස් ගණනක් දක්නට ලැබේ.
අත් බැඳගත්, ඉඟෙන් පහළ සිලින්ඩරාකාර , පැතලි අත් හා විකාර රූපී සාමානයය සිරුරකට වඩා වෙනස් මිනිස් මූර්ති දක්නට ලැබේ. ඒවා කාන්තා මූර්ති ලෙසින් ඇතැම් මූර්තිවල පියයුරු යාන්තමින් නිරූපණය කර තිබේ.

2. උන්නත් මූර්ති

සොහොන් කොත්වල බහුතරයක් මේ ආකාරයේ මූර්ති හමුවේ. නිද: කනක රජතමය වෙස් මුහුණ
දඩයම් හා යුධ වදින අවස්ථා හුනුගලින් පෘෂ්ඨ මත නිරූපණය කර ඇත.
මියැන්ඩර් , රොසටි , ස්පයිරල් ආදී රටාවන් වලින් අලංකෘත කර ඇත.
මේවාට අමතරව ඇත් දළින් නිම කළ මූර්තියක් හමුවේ. එහි මිනෝවන් ආභසය තරමක් දුරට දක්නට ලැබුණ ද ප්‍රකට වන්නේ මෙසපොතේමියානු ලක්ෂණ වේ. එහි සියුම් ලෙස කැටයම් කරන ලද හැඩතල හා නමයශිලි ශරීර ඉරියව් දැක්වේ.විවිධ දේව මත ඒ පිලිබඳ දැක්වේ.
ශෙලමය මූර්ති නිර්මාණයේදී මිටිය,ගල්කටු,ඇඹරුම් ,කියත් උපයෝගී කර තිබේ.
රත්තරන් අං දෙකක් සහිත ගව හිස මඟින් ඔවුන්ගේ ශක්තිමත් භාවය තහවුරු කර තිබේ.

3.) මයිසීනියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය

මයිසීනියානු ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය සොහොන් ,මාළිගා , ආරක්ෂක දොරටු හා නිවාස යටතේ වෙන්ව හඳුනා ගත හැකිය.

1.සොහොන්

සාමානයය හා ප්‍රභූ පැලැන්තියට හිමි වන සොහොන් පැවතිණ.
මඩ ගඩොල් භාවිතා කර නිර්මාණය කර ඇත.
Late හෙලඩික් කාලයට අනුව සොහොන් ප්‍රධාන වර්ග 03 කි .

වක්‍ර වු අභයන්තර සොහොන් කුටීර

හතරැස් කොටු සහිත සොහොන් කුටීර

පර්වත ආකාරයේ සොහොන් කුටීර

2. මාළිගා

මාළිගා වට කර ප්‍රධාන ආරක්ෂක දොරටු ඇත.
ඉතා උස් වු කුඩා අධිකරණ වැනි මැදිරි පිහිටා තිබේ. නිද: Tripartite megaron
මැඳ කුළුණු 04 ක් හා වටේ විශාල රවුම් කුළුණු සකසා ඇත.
බිත්ති මත එක දිගට තේමාව මතුවන ලෙස සිතුවම් ඇඳ තිබේ.
සෝල්දර පඩිපේළි මෘදු ගලින් හා අභයන්තර පඩි ලී වේ.
පතුල් මාලය මඩ වලින් පුරවා සුඩු මටි හෝ හුණු ආලේප කර කපරාරුව සකස් කර තිබේ.

3. නිවාස

Early හෙලඩික් යුගයේ කල්නොපවතින ද්‍රවය හා Middle හෙලඩික් යුගයේ කල් පවතින ද්‍රවයේන් සකසා ඇත.
ඍජුකෝණාකාර නිවාස දක්නට ලැබේ.
Early හෙලඩික්වල සංස්කෘතික මරුවෙන් පසු නිවෙස් වල දෙවියන්ට වෙන් කළ කොටසක් විය.
උළු වහල හා බිත්ති හුණු හෝ මඩ භාවිතයෙන් කපරාරු කර ඇත.
පුරවන ලද මඩ ගඩොල් බිත්ති වන අත්‍ර බිමට මැටි හෝ ගල් පුරවා ඇත.
Late හෙලඩික් හි මිනෝවන් ආභාෂය ලබා තාක්ෂණය හා අලංකාරණය උපයෝගී කර තිබේ.
Late හෙලඩික් නිවාසවල පතුල් මාලය ගබඩා කිරීම් සඳහා භාවිතා කර ඇත.

4. ආරක්ෂක දොරටු